Con yếu phép cộng và phép trừ
Con học lớp 1 nhưng chưa hiểu phép cộng và phép trừ, phụ huynh nên làm gì?
Phép cộng và phép trừ là những kiến thức nền tảng quan trọng trong chương trình Toán lớp 1. Tuy nhiên, nhiều trẻ có thể đọc và nhận biết các con số nhưng lại chưa hiểu ý nghĩa thực sự của phép tính. Một số bé thường xuyên nhầm lẫn giữa dấu cộng và dấu trừ, tính chậm hoặc vẫn phải sử dụng ngón tay để đếm.
Phụ huynh không nên quá lo lắng hoặc ép con phải tính thật nhanh. Điều quan trọng là giúp trẻ hiểu bản chất của phép cộng và phép trừ thông qua các ví dụ gần gũi, đồ vật trực quan và hoạt động học tập phù hợp với độ tuổi.
Dưới đây là 10 câu hỏi phổ biến mà phụ huynh có thể hỏi khi con học lớp 1 nhưng còn yếu phép cộng và phép trừ.
1. Con tôi học lớp 1 nhưng chưa hiểu phép cộng, tôi nên dạy như thế nào?
Nhiều phụ huynh gặp tình trạng con đã học lớp 1 nhưng vẫn chưa thực sự hiểu phép cộng là gì. Trẻ có thể đọc được phép tính như 2 + 3 = 5, nhưng khi thay đổi các con số, bé lại không biết cách tính.
Nguyên nhân thường gặp là trẻ đang cố gắng học thuộc kết quả thay vì hiểu ý nghĩa của phép cộng.
Phụ huynh nên bắt đầu bằng những đồ vật quen thuộc. Ví dụ, hãy đặt trước mặt trẻ 2 chiếc bút chì và nói:
“Con đang có 2 chiếc bút.”
Sau đó đưa thêm 3 chiếc bút:
“Bây giờ bố hoặc mẹ cho con thêm 3 chiếc bút nữa. Vậy con có tất cả bao nhiêu chiếc bút?”
Trẻ có thể tự đếm:
1 – 2 – 3 – 4 – 5
Sau đó phụ huynh mới giải thích:
“Có 2 chiếc bút, thêm 3 chiếc bút thì được 5 chiếc bút. Đó chính là phép cộng.”
Khi trẻ đã hiểu việc thêm vào là phép cộng, phụ huynh có thể chuyển sang:
- Que tính.
- Hạt đậu.
- Đồ chơi.
- Ngón tay.
- Hình ảnh minh họa.
Không nên bắt trẻ học thuộc quá nhiều phép tính ngay từ đầu. Mục tiêu đầu tiên là giúp trẻ hiểu:
Phép cộng có nghĩa là thêm vào để số lượng nhiều hơn.
Khi đã hiểu bản chất, trẻ sẽ dễ học các phép cộng trong phạm vi 10 và những phạm vi lớn hơn.
2. Bé biết đọc số nhưng không biết làm phép tính cộng, phải làm sao?
Việc trẻ biết đọc các số nhưng chưa biết thực hiện phép cộng là điều khá phổ biến ở học sinh lớp 1.
Ví dụ, trẻ có thể biết:
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7...
Nhưng khi gặp:
3 + 2 = ?
Trẻ lại không biết bắt đầu từ đâu.
Điều này cho thấy trẻ đã nhận biết được ký hiệu của các con số, nhưng chưa hiểu cách sử dụng các con số trong phép tính.
Phụ huynh nên hướng dẫn trẻ theo từng bước.
Ví dụ với phép tính:
3 + 2
Bước 1:
Cho trẻ lấy 3 que tính.
● ● ●
Bước 2:
Cho thêm 2 que tính.
● ●
Bước 3:
Yêu cầu trẻ đếm tất cả số que tính.
1 – 2 – 3 – 4 – 5
Sau đó giúp trẻ hiểu:
3 cộng 2 bằng 5.
Khi trẻ đã quen, phụ huynh có thể hướng dẫn cách đếm tiếp.
Ví dụ:
3 + 2
Trẻ bắt đầu từ số 3:
3 → 4 → 5
Vậy:
3 + 2 = 5
Không nên chuyển sang các phép tính khó quá sớm. Hãy cho trẻ luyện tập nhiều lần với các số nhỏ và sử dụng đồ vật trực quan.
Điều quan trọng nhất là trẻ cần hiểu:
Biết đọc số chưa có nghĩa là đã hiểu phép tính.
Phép cộng cần được học thông qua việc quan sát, thao tác và thực hành.
3. Con tôi thường xuyên nhầm lẫn giữa phép cộng và phép trừ
Nhiều trẻ lớp 1 thường xuyên nhầm lẫn giữa dấu:
+ và −
Ví dụ:
Khi thấy:
5 + 2
Trẻ lại thực hiện phép trừ.
Hoặc:
7 − 3
Trẻ lại thực hiện phép cộng.
Nguyên nhân có thể là trẻ chưa hiểu ý nghĩa của từng phép tính mà chỉ đang cố nhớ hình dạng của các dấu.
Phụ huynh nên giúp trẻ ghi nhớ thông qua ý nghĩa.
Phép cộng
Hãy giải thích:
Cộng là thêm vào.
Ví dụ:
Con có 3 cái bánh, mẹ cho thêm 2 cái bánh.
Số bánh sẽ:
Nhiều hơn.
Phép trừ
Hãy giải thích:
Trừ là bớt đi.
Ví dụ:
Con có 5 cái bánh, con ăn mất 2 cái.
Số bánh sẽ:
Ít đi.
Phụ huynh có thể sử dụng những câu ghi nhớ đơn giản:
Cộng là thêm.
Trừ là bớt.
Ngoài ra, nên cho trẻ quan sát dấu cộng và dấu trừ nhiều lần thông qua:
- Flashcard.
- Trò chơi.
- Bài tập hình ảnh.
- Que tính.
- Đồ vật thực tế.
Không nên chỉ yêu cầu trẻ:
“Con phải nhớ dấu này là cộng.”
Thay vào đó, hãy tạo tình huống để trẻ tự suy nghĩ:
“Đồ vật đang được thêm vào hay đang bị lấy đi?”
Nếu trẻ trả lời được câu hỏi này, trẻ sẽ dần hiểu nên sử dụng phép cộng hay phép trừ.
4. Làm sao để giúp trẻ hiểu bản chất của phép tính thay vì học thuộc?
Đây là một câu hỏi rất quan trọng đối với phụ huynh có con học lớp 1.
Nhiều trẻ có thể học thuộc:
1 + 1 = 2
2 + 2 = 4
3 + 3 = 6
Nhưng khi hỏi:
“Con có 2 quả táo, mẹ cho thêm 4 quả táo thì có tất cả bao nhiêu quả?”
Trẻ lại không biết trả lời.
Điều này cho thấy trẻ đang học thuộc phép tính nhưng chưa hiểu bản chất.
Để giúp trẻ hiểu, phụ huynh nên chuyển phép tính thành tình huống thực tế.
Ví dụ:
2 + 3
Không chỉ viết:
2 + 3 = ?
Hãy hỏi:
“Con đang có 2 chiếc ô tô đồ chơi. Bố cho thêm 3 chiếc nữa. Bây giờ con có tất cả bao nhiêu chiếc?”
Trẻ có thể tự lấy đồ chơi và đếm.
Tương tự với phép trừ:
5 − 2
Hãy đặt 5 chiếc bánh trước mặt trẻ.
Sau đó nói:
“Con ăn 2 chiếc bánh.”
Hỏi:
“Còn lại bao nhiêu chiếc?”
Khi trẻ nhìn thấy số lượng thay đổi, trẻ sẽ hiểu:
Cộng = thêm vào.
Trừ = bớt đi.
Phụ huynh nên ưu tiên:
Thực tế → Hình ảnh → Phép tính
Thay vì:
Phép tính → Bắt trẻ học thuộc
Đây là cách giúp trẻ xây dựng tư duy Toán học tốt hơn ngay từ những năm đầu tiểu học.
5. Con tôi học phép trừ rất chậm, có phương pháp nào dễ hiểu không?
Trẻ học phép trừ chậm không có nghĩa là trẻ học Toán kém.
Phép trừ thường khó hơn phép cộng đối với nhiều học sinh lớp 1 vì trẻ cần hiểu khái niệm:
Từ một số lượng ban đầu, lấy bớt một phần đi.
Phụ huynh nên bắt đầu bằng những tình huống trực quan.
Ví dụ:
5 − 2
Đặt 5 viên kẹo trước mặt trẻ.
🍬 🍬 🍬 🍬 🍬
Sau đó lấy đi 2 viên.
🍬 🍬
Hỏi trẻ:
“Bây giờ còn lại bao nhiêu viên kẹo?”
Trẻ sẽ nhìn thấy:
🍬 🍬 🍬
Vậy:
5 − 2 = 3
Khi trẻ đã quen, phụ huynh có thể hướng dẫn bằng cách đếm lùi.
Ví dụ:
7 − 2
Bắt đầu từ số 7:
7 → 6 → 5
Vậy:
7 − 2 = 5
Mỗi lần trừ 1, trẻ đếm lùi một số.
Nếu trừ 2, trẻ đếm lùi hai lần.
Phụ huynh nên cho trẻ học từ:
- Trừ trong phạm vi 5.
- Sau đó phạm vi 10.
- Khi trẻ hiểu mới tăng độ khó.
Không nên yêu cầu trẻ làm quá nhiều phép tính liên tục vì điều đó có thể khiến trẻ mệt mỏi và sợ học Toán.
6. Bé thường xuyên đếm bằng ngón tay khi làm phép tính, có nên lo lắng không?
Nhiều phụ huynh thấy con lớp 1 vẫn dùng ngón tay để tính:
3 + 4
Trẻ giơ ngón tay và đếm:
1, 2, 3, 4...
Sau đó phụ huynh lo lắng rằng:
“Con mình có học chậm không?”
Thực tế, việc sử dụng ngón tay khi mới học Toán là điều hoàn toàn bình thường.
Ngón tay là một công cụ trực quan giúp trẻ:
- Nhìn thấy số lượng.
- Hiểu phép cộng.
- Hiểu phép trừ.
- Thực hiện phép tính.
Phụ huynh không nên bắt trẻ:
“Không được dùng ngón tay nữa!”
Điều này có thể khiến trẻ mất tự tin.
Thay vào đó, hãy giúp trẻ chuyển dần sang các phương pháp khác.
Ví dụ:
Ban đầu:
Dùng ngón tay.
Sau đó:
Dùng que tính.
Tiếp theo:
Dùng hình ảnh.
Cuối cùng:
Tính nhẩm.
Ví dụ:
5 + 2
Ban đầu trẻ có thể dùng ngón tay.
Sau một thời gian, trẻ sẽ nhớ:
5, 6, 7
Và có thể tính:
5 + 2 = 7
Mục tiêu không phải là bắt trẻ bỏ ngón tay ngay lập tức.
Mục tiêu là:
Giúp trẻ hiểu phép tính trước, sau đó tốc độ tính toán sẽ được cải thiện dần.
Nếu trẻ vẫn sử dụng ngón tay trong giai đoạn đầu lớp 1, phụ huynh không nên quá lo lắng.
7. Làm thế nào để giúp con tính nhẩm nhanh hơn?
Tính nhẩm nhanh không nên được xem là mục tiêu đầu tiên khi trẻ mới bắt đầu học Toán lớp 1.
Trước tiên, trẻ cần:
- Hiểu các con số.
- Hiểu phép cộng.
- Hiểu phép trừ.
- Sau đó mới luyện tính nhẩm.
Để giúp trẻ tính nhẩm tốt hơn, phụ huynh có thể hướng dẫn trẻ nhận ra các nhóm số quen thuộc.
Ví dụ:
Các phép tính trong phạm vi 10
Trẻ nên dần ghi nhớ:
1 + 1 = 2
2 + 2 = 4
5 + 5 = 10
6 + 4 = 10
7 + 3 = 10
Những phép tính quen thuộc này giúp trẻ xây dựng khả năng tính nhẩm.
Một phương pháp đơn giản là luyện:
Mỗi ngày 5–10 phút
Ví dụ:
Bố hoặc mẹ hỏi:
“2 + 3 bằng mấy?”
“5 + 4 bằng mấy?”
“8 − 2 bằng mấy?”
Không nên biến việc này thành kiểm tra áp lực.
Có thể biến thành trò chơi:
Trả lời đúng được 1 điểm.
Hoặc:
Bố hỏi – con trả lời.
Hoặc:
Ai trả lời nhanh hơn?
Phụ huynh cũng có thể cho trẻ luyện tính nhẩm khi:
- Đi trên đường.
- Ăn cơm.
- Chơi đồ chơi.
- Xếp đồ.
Ví dụ:
“Con có 4 chiếc bánh, bố cho thêm 2 chiếc thì có bao nhiêu?”
Việc luyện tập thường xuyên trong những tình huống tự nhiên sẽ giúp trẻ phản xạ tốt hơn.
8. Con tôi làm phép cộng đúng nhưng thường sai phép trừ
Trường hợp trẻ làm phép cộng tốt nhưng thường xuyên sai phép trừ khá phổ biến.
Nguyên nhân có thể là vì trẻ đã hiểu:
Cộng là thêm vào.
Nhưng chưa thực sự hiểu:
Trừ là bớt đi.
Ví dụ:
8 − 3
Một số trẻ có thể:
- Đếm sai.
- Đếm ngược sai.
- Nhầm thành phép cộng.
- Không biết bắt đầu từ đâu.
Phụ huynh nên quay lại cách học trực quan.
Ví dụ:
Cho trẻ 8 que tính.
Sau đó yêu cầu:
“Con hãy bỏ đi 3 que.”
Trẻ thực hiện:
8 que
↓
Bỏ 3 que
↓
Còn lại?
Sau đó trẻ đếm số que còn lại.
Khi trẻ đã hiểu, phụ huynh có thể hướng dẫn:
Đếm lùi
Ví dụ:
8 − 3
Bắt đầu từ:
8
Lùi 1:
7
Lùi tiếp:
6
Lùi tiếp:
5
Vậy:
8 − 3 = 5
Phụ huynh nên tránh việc yêu cầu trẻ:
“Con phải tính thật nhanh.”
Ở giai đoạn này, chính xác quan trọng hơn tốc độ.
Khi trẻ hiểu phép trừ và luyện tập thường xuyên, khả năng tính nhanh sẽ được cải thiện.
9. Bé học mãi vẫn không nhớ các phép cộng trong phạm vi 10
Nhiều phụ huynh cảm thấy lo lắng khi con đã học nhiều lần nhưng vẫn không nhớ:
2 + 4
Hoặc:
6 + 3
Tuy nhiên, việc trẻ chưa nhớ ngay các phép cộng trong phạm vi 10 không có nghĩa là trẻ không có khả năng học Toán.
Có thể trẻ đang gặp một trong những vấn đề sau:
- Học quá nhiều phép tính cùng lúc.
- Chỉ học thuộc.
- Chưa hiểu bản chất.
- Luyện tập không đều.
- Phương pháp học chưa phù hợp.
Phụ huynh nên chia nhỏ nội dung.
Ví dụ:
Ngày 1
Học:
1 + 1
1 + 2
1 + 3
Ngày 2
Ôn lại.
Sau đó mới thêm:
2 + 2
2 + 3
Không nên đưa cho trẻ một bảng 50 phép tính và yêu cầu làm hết.
Một cách hiệu quả hơn là:
Học → Chơi → Ôn lại
Ví dụ:
- Dùng flashcard.
- Chơi trò tìm đáp án.
- Ghép phép tính.
- Trả lời nhanh.
- Làm bài tập ngắn.
Đặc biệt, phụ huynh nên giúp trẻ hiểu các nhóm số tạo thành 10:
1 + 9 = 10
2 + 8 = 10
3 + 7 = 10
4 + 6 = 10
5 + 5 = 10
Đây là nền tảng rất quan trọng giúp trẻ tính nhẩm tốt hơn sau này.
10. Có trò chơi nào giúp trẻ lớp 1 học phép cộng và phép trừ tốt hơn không?
Trẻ lớp 1 thường học tốt hơn khi việc học được kết hợp với trò chơi.
Thay vì chỉ cho trẻ làm bài tập trên giấy, phụ huynh có thể tổ chức các trò chơi đơn giản tại nhà.
Trò chơi 1: Que tính bí mật
Phụ huynh đặt một số que tính.
Ví dụ:
4 que
Sau đó thêm:
3 que
Hỏi:
“Bây giờ có tất cả bao nhiêu que?”
Trẻ vừa chơi vừa học phép cộng.
Trò chơi 2: Bố hỏi – con trả lời
Phụ huynh đọc:
3 + 2
Trẻ trả lời.
Sau đó đổi vai:
Trẻ hỏi bố hoặc mẹ.
Trò chơi này giúp trẻ hứng thú hơn.
Trò chơi 3: Tìm đáp án
Viết các số:
3
5
7
9
Sau đó hỏi:
“4 + 3 bằng bao nhiêu?”
Trẻ chạy đến hoặc chỉ vào:
7
Trò chơi 4: Đồ chơi bị lấy đi
Đặt:
7 chiếc ô tô đồ chơi.
Sau đó:
“Bố lấy đi 2 chiếc.”
Hỏi:
“Còn lại bao nhiêu?”
Đây là cách giúp trẻ hiểu phép trừ rất tự nhiên.
Trò chơi 5: Học qua game
Phụ huynh có thể cho trẻ chơi các trò chơi học Toán có:
- Câu hỏi ngắn.
- Hình ảnh trực quan.
- Phần thưởng.
- Cấp độ từ dễ đến khó.
Tuy nhiên, nên giới hạn thời gian chơi và kết hợp với việc học thực tế.
Mục tiêu của trò chơi không phải chỉ là:
“Trẻ trả lời thật nhanh.”
Mà quan trọng hơn:
Giúp trẻ thích học và hiểu được phép cộng, phép trừ.
Tổng kết: Khi trẻ yếu phép cộng và phép trừ, phụ huynh nên làm gì?
Nếu con lớp 1 chưa học tốt phép cộng và phép trừ, phụ huynh không nên quá lo lắng.
Hãy ưu tiên:
1. Giúp trẻ hiểu bản chất
Cộng = thêm vào.
Trừ = bớt đi.
2. Sử dụng đồ vật trực quan
- Que tính.
- Đồ chơi.
- Bánh.
- Bút.
- Hình ảnh.
3. Không ép trẻ tính nhanh ngay
Hiểu đúng trước → tính nhanh sau.
4. Học trong thời gian ngắn
Khoảng:
10–20 phút mỗi lần.
5. Kết hợp trò chơi
Trẻ sẽ:
Học → chơi → ghi nhớ → thích học hơn.
DinoTech có thể hỗ trợ trẻ bắt đầu học Toán lớp 1 như thế nào?
DinoTech có thể hỗ trợ phụ huynh xây dựng thói quen học tập tại nhà cho trẻ thông qua các bài học Toán được chia theo từng nội dung. Trẻ có thể học theo video, luyện tập từng bài và làm quen với kiến thức theo từng bước phù hợp với khả năng của mình.
Phụ huynh có thể tham khảo: