Con lên lớp 2 nhưng kiến thức Toán lớp 1 chưa chắc

Khi con bước lên lớp 2, nhiều phụ huynh bắt đầu nhận thấy một vấn đề:

“Con học bài mới nhưng hình như kiến thức lớp 1 vẫn chưa chắc.”

Đây là tình trạng khá phổ biến. Toán lớp 2 được xây dựng dựa trên nhiều kiến thức nền tảng từ lớp 1 như:

• Nhận biết số.
• So sánh số.
• Phép cộng.
• Phép trừ.
• Số chục và số đơn vị.
• Đặt tính.
• Bài toán có lời văn.

Nếu nền tảng lớp 1 chưa chắc, trẻ có thể gặp khó khăn khi học những kiến thức mới.

Tuy nhiên, phụ huynh không nên vội vàng bắt con học lại toàn bộ chương trình lớp 1. Điều quan trọng là xác định:

Con đang quên hoặc yếu kiến thức nào?

Dưới đây là 10 câu hỏi phổ biến khi phụ huynh có con đang học Toán lớp 2 nhưng kiến thức nền chưa vững.

1. Con tôi lên lớp 2 nhưng kiến thức Toán lớp 1 chưa chắc, tôi nên làm gì?

Khi phát hiện con lên lớp 2 nhưng kiến thức Toán lớp 1 chưa chắc, nhiều phụ huynh thường lo lắng và nghĩ rằng:

“Có lẽ phải cho con học lại toàn bộ chương trình lớp 1.”

Tuy nhiên, điều này thường không cần thiết.

Trước tiên, phụ huynh nên xác định những kiến thức nào trẻ chưa vững.

Ví dụ, trẻ có thể:

• Nhận biết số tốt.
• Làm phép cộng tốt.
• Nhưng làm phép trừ còn chậm.
• Hoặc chưa hiểu số chục và số đơn vị.

Trong trường hợp đó, không cần bắt trẻ học lại tất cả.

Phụ huynh có thể kiểm tra theo từng nhóm kiến thức:

1. Các số

Trẻ có đọc và viết đúng các số không?

2. Phép cộng

Trẻ có thực hiện phép cộng cơ bản không?

3. Phép trừ

Trẻ có hiểu phép trừ không?

4. Số chục và số đơn vị

Ví dụ:

36 gồm 3 chục và 6 đơn vị.

Trẻ có hiểu không?

5. Bài toán có lời văn

Trẻ có đọc và hiểu đề không?

Sau khi xác định được phần trẻ còn yếu, phụ huynh nên:

KIỂM TRA

   ↓

TÌM PHẦN YẾU

   ↓

ÔN LẠI KIẾN THỨC

   ↓

LUYỆN TẬP

   ↓

HỌC BÀI MỚI

Không nên để việc ôn kiến thức lớp 1 khiến trẻ phải dừng hoàn toàn chương trình lớp 2.

Cách tốt hơn là:

Vừa học bài mới lớp 2, vừa bổ sung từng phần kiến thức nền còn thiếu.

2. Bé lớp 2 vẫn tính cộng trừ rất chậm, có cần học lại kiến thức lớp 1 không?

Nếu trẻ lớp 2 vẫn tính cộng trừ chậm, phụ huynh nên tìm hiểu nguyên nhân trước khi quyết định cho trẻ học lại kiến thức lớp 1.

Trẻ có thể tính chậm vì:

• Chưa thuộc các phép cộng trừ cơ bản.
• Vẫn phải đếm bằng ngón tay.
• Chưa hiểu bản chất phép tính.
• Dễ mất tập trung.
• Sợ làm sai.
• Chưa được luyện tập thường xuyên.

Ví dụ:

Nếu hỏi:

7 + 2 = ?

Trẻ phải mất một lúc để đếm từng số.

Điều này cho thấy trẻ có thể chưa hình thành phản xạ với phép cộng.

Phụ huynh không nhất thiết phải cho trẻ học lại toàn bộ Toán lớp 1.

Hãy tập trung vào:

Những kiến thức đang làm trẻ chậm.

Ví dụ:

Nếu trẻ chưa chắc phép cộng

Luyện:

3 + 2
4 + 5
7 + 1

Nếu trẻ chưa chắc phép trừ

Luyện:

8 − 2
9 − 3
10 − 4

Nên bắt đầu từ các phép tính trẻ có thể hiểu và thực hiện được.

Quy trình nên là:

HIỂU PHÉP TÍNH

      ↓

LÀM ĐÚNG

      ↓

LUYỆN TẬP

      ↓

TĂNG TỐC ĐỘ

Không nên yêu cầu trẻ:

“Phải tính thật nhanh!”

khi trẻ vẫn chưa hiểu hoặc chưa chắc kiến thức.

3. Tôi nên kiểm tra kiến thức nền Toán lớp 1 của con như thế nào?

Phụ huynh có thể kiểm tra kiến thức nền Toán lớp 1 tại nhà bằng cách chia thành các nhóm nhỏ.

Không nên cho trẻ làm ngay một đề kiểm tra dài.

Có thể kiểm tra theo 5 nhóm:

1. Nhận biết số

Ví dụ:

Đọc số 25.

Viết số hai mươi tám.

2. So sánh số

Ví dụ:

Số nào lớn hơn: 27 hay 32?

Điền dấu thích hợp:

15 ... 18

3. Phép cộng

Ví dụ:

6 + 3 = ?

14 + 5 = ?

4. Phép trừ

Ví dụ:

9 − 4 = ?

18 − 6 = ?

5. Toán có lời văn

Ví dụ:

“Nam có 8 chiếc bút. Nam cho bạn 3 chiếc. Hỏi Nam còn bao nhiêu chiếc bút?”

Sau khi kiểm tra, phụ huynh nên ghi lại kết quả.

Ví dụ:

Từ đó, phụ huynh sẽ biết chính xác trẻ cần ôn phần nào.

Mục tiêu của việc kiểm tra không phải là:

“Xem con được bao nhiêu điểm.”

Mà là:

Tìm ra kiến thức trẻ chưa vững để hỗ trợ đúng chỗ.

4. Con tôi học Toán lớp 2 nhưng không hiểu bài mới vì quên kiến thức cũ

Toán là môn học có tính liên kết.

Một kiến thức mới thường được xây dựng dựa trên kiến thức đã học trước đó.

Ví dụ:

Nếu trẻ chưa hiểu:

Số chục và số đơn vị

thì khi học các số lớn hơn, trẻ có thể gặp khó khăn.

Nếu trẻ chưa chắc:

Phép cộng và phép trừ

thì khi học:

Phép cộng có nhớ hoặc phép trừ có nhớ

trẻ cũng dễ bị rối.

Trong trường hợp này, phụ huynh không nên chỉ tập trung vào bài mới.

Hãy tìm:

Kiến thức cũ nào đang bị thiếu?

Ví dụ:

BÀI MỚI KHÓ

     ↓

KIỂM TRA KIẾN THỨC CŨ

     ↓

TÌM PHẦN CHƯA HIỂU

     ↓

ÔN LẠI

     ↓

QUAY LẠI BÀI MỚI

Ví dụ, nếu trẻ không hiểu:

36 + 7

Phụ huynh có thể kiểm tra:

• Trẻ có hiểu 36 là gì không?
• Trẻ có hiểu 3 chục và 6 đơn vị không?
• Trẻ có làm được 6 + 7 không?

Khi tìm được nguyên nhân, việc hỗ trợ trẻ sẽ hiệu quả hơn nhiều.

5. Làm sao để giúp trẻ ôn lại kiến thức Toán lớp 1 hiệu quả?

Một trong những sai lầm phổ biến là yêu cầu trẻ học lại quá nhiều kiến thức trong thời gian ngắn.

Ví dụ:

“Hôm nay con phải ôn lại toàn bộ Toán lớp 1.”

Điều này có thể khiến trẻ cảm thấy mệt và chán học.

Cách hiệu quả hơn là:

Ôn từng phần nhỏ

Ví dụ:

Thứ Hai

Ôn:

Phép cộng.

Thứ Ba

Ôn:

Phép trừ.

Thứ Tư

Ôn:

So sánh số.

Thứ Năm

Ôn:

Số chục và đơn vị.

Thứ Sáu

Làm một số bài tổng hợp.

Mỗi buổi có thể chỉ cần:

15–20 phút.

Quan trọng là duy trì đều đặn.

Phụ huynh có thể sử dụng phương pháp:

ÔN BÀI CŨ

     +

HỌC BÀI MỚI

     +

LUYỆN TẬP NGẮN

Ví dụ:

10 phút ôn kiến thức cũ.

15 phút học bài mới.

Nhờ đó, trẻ không bị tụt lại chương trình lớp 2 nhưng vẫn có thời gian củng cố nền tảng.

6. Con tôi hay nhầm lẫn giữa số chục và số đơn vị

Đây là một khó khăn khá phổ biến khi trẻ bắt đầu làm quen với các số có hai chữ số.

Ví dụ:

Số:

34

Một số trẻ có thể chưa hiểu:

34 = 3 chục và 4 đơn vị.

Trẻ chỉ nhìn thấy:

Số 3 và số 4.

Nhưng chưa hiểu giá trị của từng chữ số.

Phụ huynh có thể sử dụng đồ vật trực quan.

Ví dụ:

10 que tính

Gộp thành:

1 bó.

Giải thích:

1 bó = 1 chục.

Sau đó:

3 bó que tính + 4 que rời.

Trẻ có thể nhìn thấy:

3 CHỤC + 4 ĐƠN VỊ

        ↓

       34

Có thể sử dụng:

• Que tính.
• Nắp chai.
• Đồng xu.
• Khối đồ chơi.

Khi trẻ nhìn thấy và tự thao tác, khái niệm số chục và đơn vị sẽ dễ hiểu hơn.

7. Bé chưa hiểu giá trị hàng chục và hàng đơn vị, tôi nên giải thích thế nào?

Khái niệm hàng chục và hàng đơn vị khá trừu tượng đối với một số trẻ.

Vì vậy, phụ huynh nên tránh chỉ nói:

“Số bên trái là hàng chục, số bên phải là hàng đơn vị.”

Trẻ có thể học thuộc nhưng chưa hiểu.

Hãy sử dụng ví dụ thực tế.

Ví dụ:

Số:

42

Hãy chuẩn bị:

• 4 bó, mỗi bó 10 que tính.
• 2 que tính rời.

Sau đó hỏi:

“Con có mấy bó?”

Trẻ trả lời:

4 bó.

Giải thích:

4 bó = 4 chục.

Sau đó:

“Con có mấy que rời?”

Trẻ trả lời:

2 que.

Vậy:

4 CHỤC = 40

2 ĐƠN VỊ = 2

        ↓

       42

Sau khi trẻ hiểu bằng đồ vật, phụ huynh mới chuyển sang:

Viết số.

Mục tiêu là giúp trẻ hiểu:

Chữ số có giá trị khác nhau tùy theo vị trí của nó.

8. Làm sao để giúp trẻ hiểu các số có hai chữ số?

Khi học số có hai chữ số, trẻ cần hiểu rằng:

25 không chỉ là số 2 đứng cạnh số 5.

Mà:

25 = 2 chục + 5 đơn vị.

Phụ huynh có thể dạy theo 3 bước.

Bước 1: Dùng đồ vật

Ví dụ:

2 bó que tính.

Mỗi bó có:

10 que.

Và:

5 que rời.

Bước 2: Viết thành số

2 CHỤC + 5 ĐƠN VỊ

        ↓

       25

Bước 3: Thay đổi số

Ví dụ:

34

51

67

Hỏi trẻ:

34 có mấy chục?

Có mấy đơn vị?

Hoặc:

5 chục và 8 đơn vị là số nào?

Khi trẻ làm được hai chiều:

SỐ → CHỤC + ĐƠN VỊ

và

CHỤC + ĐƠN VỊ → SỐ

trẻ sẽ hiểu các số có hai chữ số tốt hơn.

9. Con tôi thường xuyên đặt tính sai khi cộng trừ

Đặt tính sai là một lỗi khá phổ biến ở học sinh lớp 2.

Ví dụ:

34 + 25

Trẻ có thể viết các số không thẳng cột.

Hoặc:

34

+25

nhưng lại cộng nhầm vị trí.

Phụ huynh nên dạy trẻ nguyên tắc:

ĐƠN VỊ THẲNG ĐƠN VỊ

CHỤC THẲNG CHỤC

Ví dụ:

  34

+ 25

----

Có thể hướng dẫn trẻ đánh dấu:

CHỤC | ĐƠN VỊ

  3  |   4

+ 2  |   5

Sau đó mới thực hiện phép tính.

Phụ huynh cũng nên giúp trẻ hình thành thói quen:

1. Viết số đầu tiên.

2. Viết số thứ hai thẳng cột.

3. Kiểm tra lại vị trí.

4. Mới bắt đầu tính.

Không nên chỉ sửa kết quả cuối cùng.

Nếu trẻ thường xuyên sai đặt tính, cần kiểm tra:

Trẻ sai vì không hiểu hay vì làm quá nhanh?

Việc xác định nguyên nhân sẽ giúp phụ huynh hướng dẫn đúng cách hơn.

10. Bé hay quên nhớ khi làm phép cộng có nhớ

Phép cộng có nhớ là một bước khó hơn so với phép cộng thông thường.

Ví dụ:

  27

+ 15

----

Trẻ cần thực hiện:

7 + 5 = 12

Viết:

2

Và:

Nhớ 1.

Sau đó:

2 + 1 + 1 = 4

Một số trẻ thường quên số:

Nhớ 1.

Đây là điều khá phổ biến.

Phụ huynh có thể giúp trẻ hình thành quy trình cố định:

CỘNG ĐƠN VỊ

      ↓

VIẾT KẾT QUẢ

      ↓

NHỚ

      ↓

CỘNG HÀNG CHỤC

Ban đầu, trẻ có thể đánh dấu nhỏ số nhớ.

Ví dụ:

   1

  27

+ 15

----

Việc viết số nhớ giúp trẻ không bị quên.

Tuy nhiên, quan trọng hơn là trẻ cần hiểu:

Vì sao phải nhớ?

Phụ huynh có thể giải thích:

7 + 5 = 12.

Trong số 12:

2 đơn vị viết ở hàng đơn vị.

Còn:

1 chục

phải chuyển sang hàng chục.

Khi trẻ hiểu:

10 ĐƠN VỊ

    =

1 CHỤC

trẻ sẽ không chỉ học thuộc cách làm mà còn hiểu bản chất của phép cộng có nhớ.

Tổng kết: Khi trẻ lớp 2 chưa chắc kiến thức Toán lớp 1

Khi con học Toán lớp 2 gặp khó khăn, phụ huynh không nên vội vàng kết luận:

“Con học yếu.”

Cũng không nhất thiết phải bắt trẻ học lại toàn bộ chương trình lớp 1.

Hãy thực hiện theo quy trình:

KIỂM TRA KIẾN THỨC

        ↓

TÌM PHẦN CHƯA VỮNG

        ↓

ÔN LẠI TỪNG PHẦN

        ↓

LUYỆN TẬP

        ↓

HỌC BÀI MỚI

Phụ huynh nên nhớ:

✓ Không cần học lại tất cả nếu trẻ chỉ yếu một vài phần.

✓ Tìm đúng kiến thức còn thiếu.

✓ Ôn kiến thức cũ từng phần nhỏ.

✓ Kết hợp học bài mới và ôn bài cũ.

✓ Sử dụng hình ảnh và đồ vật để giải thích.

✓ Không tạo áp lực về tốc độ.

Nền tảng Toán lớp 1 càng chắc, trẻ càng dễ tiếp thu kiến thức Toán lớp 2.