Bảng cửu chương, phép nhân và phép chia

Lên lớp 3 là một giai đoạn quan trọng trong quá trình học Toán của trẻ. Nếu ở lớp 1 và lớp 2, trẻ chủ yếu làm quen với phép cộng và phép trừ, thì từ lớp 3, trẻ bắt đầu sử dụng nhiều hơn:

• Phép nhân.
• Phép chia.
• Bảng cửu chương.
• Bài toán có lời văn phức tạp hơn.
• Các bài toán yêu cầu suy luận nhiều bước.

Trong đó, bảng cửu chương là một trong những nền tảng quan trọng nhất.

Nhiều phụ huynh gặp tình trạng:

“Con đã học bảng cửu chương nhưng vẫn thường xuyên quên.”

Hoặc:

“Con đọc thuộc rất nhanh nhưng khi làm bài lại không biết sử dụng.”

Vì vậy, mục tiêu không nên chỉ là giúp trẻ đọc thuộc bảng cửu chương, mà quan trọng hơn là giúp trẻ:

Hiểu – nhớ – áp dụng được vào bài Toán.

1. Con tôi lớp 3 bắt đầu học nhiều kiến thức mới, tôi nên hỗ trợ con như thế nào?

Khi lên lớp 3, nhiều phụ huynh nhận thấy con bắt đầu gặp nhiều kiến thức mới hơn và cảm thấy:

“Lớp 3 có vẻ khó hơn trước.”

Điều này là bình thường vì trẻ bắt đầu chuyển sang nhiều dạng Toán mới, đặc biệt là:

• Phép nhân.
• Phép chia.
• Bảng cửu chương.
• Các số lớn hơn.
• Bài toán nhiều bước.

Phụ huynh không nhất thiết phải ngồi dạy tất cả kiến thức cho con.

Điều quan trọng hơn là hỗ trợ trẻ theo dõi xem:

Con đang hiểu bài nào và đang gặp khó khăn ở đâu?

Có thể chia việc học thành 3 phần:

1. Kiểm tra kiến thức nền

Ví dụ:

• Con có cộng trừ tốt không?
• Có hiểu số chục và hàng trăm không?
• Có tính nhẩm được những phép tính đơn giản không?

2. Học kiến thức mới

Khi trẻ học bài mới, phụ huynh nên khuyến khích trẻ:

Xem lại bài đã học ở trường.

Sau đó hỏi:

“Hôm nay con học điều gì?”

Việc để trẻ tự giải thích lại bài học sẽ giúp phụ huynh biết trẻ có thực sự hiểu hay không.

3. Luyện tập vừa đủ

Không cần cho trẻ làm quá nhiều bài.

Có thể áp dụng:

HIỂU BÀI

   ↓

LÀM BÀI CƠ BẢN

   ↓

LUYỆN TẬP

   ↓

VẬN DỤNG

Điều quan trọng nhất ở lớp 3 là giúp trẻ không bị mất nền tảng.

Nếu phát hiện trẻ chưa chắc phần nào, nên bổ sung sớm thay vì để kiến thức yếu kéo dài.

2. Bé lớp 3 yếu bảng cửu chương, tôi nên bắt đầu dạy lại từ đâu?

Nếu trẻ yếu bảng cửu chương, phụ huynh không nên yêu cầu trẻ ngồi đọc:

“2 nhân 1 bằng 2, 2 nhân 2 bằng 4…”

trong nhiều giờ liên tục.

Trước tiên, hãy kiểm tra xem trẻ đang yếu ở đâu.

Ví dụ:

Trẻ có thể:

• Nhớ tốt bảng 2.
• Nhớ bảng 5.
• Nhớ bảng 10.

Nhưng lại thường xuyên quên:

• Bảng 6.
• Bảng 7.
• Bảng 8.
• Bảng 9.

Vì vậy, không cần học lại tất cả từ đầu.

Có thể bắt đầu từ những bảng dễ và quen thuộc.

Ví dụ:

Bước 1: Bảng 2

Giúp trẻ hiểu:

2 × 3 nghĩa là 2 được lấy 3 lần.

Ví dụ:

2 + 2 + 2 = 6

Vậy:

2 × 3 = 6

Bước 2: Bảng 5

Có thể liên hệ với:

• 5 ngón tay.
• Các nhóm 5 đồ vật.

Bước 3: Bảng 10

Trẻ thường dễ nhận biết:

10 × 4 = 40

Sau khi trẻ lấy lại sự tự tin, tiếp tục đến các bảng khó hơn.

Lộ trình có thể là:

BẢNG DỄ

   ↓

TRẺ HIỂU

   ↓

TRẺ NHỚ

   ↓

BẢNG KHÓ HƠN

Điều quan trọng là không để trẻ cảm thấy:

“Con không thể học bảng cửu chương.”

3. Làm sao để giúp trẻ nhớ bảng cửu chương lâu hơn?

Để nhớ bảng cửu chương lâu, trẻ không nên chỉ học thuộc trong một ngày.

Việc ghi nhớ cần được lặp lại theo thời gian.

Phụ huynh có thể chia thành các bước:

Ngày đầu tiên

Học một bảng mới.

Ví dụ:

Bảng nhân 3.

Ngày thứ hai

Ôn lại:

Bảng nhân 3.

Sau đó học thêm một số phép tính mới.

Những ngày tiếp theo

Ôn lại những phép trẻ thường quên.

Ví dụ:

Nếu trẻ hay quên:

7 × 8

Có thể luyện riêng phép tính này nhiều lần trong các hoạt động khác nhau.

Một phương pháp hiệu quả là:

HỌC

 ↓

ÔN LẠI

 ↓

LÀM BÀI

 ↓

SỬ DỤNG TRONG THỰC TẾ

 ↓

ÔN LẠI

Ví dụ:

4 × 3 = 12

Sau khi trẻ học thuộc, phụ huynh có thể hỏi:

“Có 4 hộp, mỗi hộp có 3 chiếc bút. Có tất cả bao nhiêu chiếc bút?”

Trẻ sẽ bắt đầu hiểu rằng:

Bảng cửu chương không chỉ để đọc thuộc.

Mà còn được sử dụng để giải quyết các tình huống.

4. Con tôi học thuộc bảng cửu chương nhưng không biết áp dụng vào bài Toán

Đây là một tình trạng khá phổ biến.

Trẻ có thể đọc rất nhanh:

6 × 7 = 42.

Nhưng khi gặp bài:

“Có 6 hộp bánh, mỗi hộp có 7 chiếc bánh. Hỏi có tất cả bao nhiêu chiếc bánh?”

Trẻ lại không biết phải làm phép tính gì.

Điều này cho thấy trẻ:

Đã nhớ phép tính nhưng chưa hiểu cách áp dụng.

Phụ huynh nên giúp trẻ kết nối:

TÌNH HUỐNG

    ↓

NHẬN BIẾT VẤN ĐỀ

    ↓

CHỌN PHÉP TÍNH

    ↓

ÁP DỤNG BẢNG CỬU CHƯƠNG

Ví dụ:

3 hộp.

Mỗi hộp có 5 quả bóng.

Hỏi:

Có tất cả bao nhiêu quả bóng?

Phụ huynh có thể hỏi trẻ:

“Có mấy nhóm?”

Trẻ:

“3 nhóm.”

Sau đó hỏi:

“Mỗi nhóm có bao nhiêu?”

Trẻ:

“5 quả.”

Khi đó:

3 × 5 = 15.

Trẻ sẽ dần hiểu:

Phép nhân thường được sử dụng khi có nhiều nhóm giống nhau.

Việc học bằng tình huống thực tế giúp trẻ áp dụng bảng cửu chương tốt hơn.

5. Bé thường xuyên nhầm giữa phép nhân và phép chia

Một số trẻ nhìn thấy bài toán có số lượng và không biết nên sử dụng:

Phép nhân

hay:

Phép chia.

Để giúp trẻ phân biệt, phụ huynh nên giải thích bằng tình huống.

Khi nào dùng phép nhân?

Ví dụ:

Có 4 hộp.

Mỗi hộp có 3 quả bóng.

Hỏi:

Có tất cả bao nhiêu quả bóng?

Ta có:

4 × 3 = 12.

Vì có:

Nhiều nhóm giống nhau.

Khi nào dùng phép chia?

Ví dụ:

Có 12 quả bóng.

Chia đều vào 4 hộp.

Hỏi:

Mỗi hộp có bao nhiêu quả?

Ta có:

12 ÷ 4 = 3.

Có thể giúp trẻ nhớ:

NHIỀU NHÓM GIỐNG NHAU

        ↓

      NHÂN

TỔNG SỐ LƯỢNG

        ↓

    CHIA THÀNH CÁC NHÓM

        ↓

       CHIA

Phụ huynh nên cho trẻ thực hành bằng đồ vật.

Ví dụ:

• 12 viên kẹo.
• 4 cái cốc.

Cho trẻ tự chia.

Sau đó hỏi:

“Mỗi cốc có bao nhiêu viên?”

Việc tự thao tác giúp trẻ hiểu bản chất phép chia rõ hơn.

6. Làm sao để giúp trẻ hiểu bản chất của phép nhân và phép chia?

Phép nhân và phép chia có thể trở nên khó nếu trẻ chỉ học công thức.

Phụ huynh nên giúp trẻ nhìn thấy mối liên hệ.

Ví dụ:

Phép nhân

Có:

3 nhóm.

Mỗi nhóm có:

4 quả.

Ta có:

4 + 4 + 4 = 12

Có thể viết:

3 × 4 = 12.

Như vậy:

Phép nhân là cách viết ngắn gọn của việc cộng các nhóm bằng nhau.

Phép chia

Có:

12 quả bóng.

Chia đều cho:

3 bạn.

Mỗi bạn nhận:

4 quả.

Ta có:

12 ÷ 3 = 4.

Trẻ có thể nhìn thấy:

3 × 4 = 12

12 ÷ 3 = 4

12 ÷ 4 = 3

Đây là mối liên hệ rất quan trọng.

Phụ huynh có thể gọi đây là:

Gia đình phép tính.

Khi trẻ hiểu các phép tính liên quan với nhau, việc học bảng cửu chương và phép chia sẽ dễ hơn.

7. Con tôi làm phép nhân rất chậm

Nếu trẻ làm phép nhân chậm, phụ huynh không nên chỉ yêu cầu:

“Con phải làm nhanh hơn!”

Trước tiên, cần xác định nguyên nhân.

Trẻ có thể:

• Chưa nhớ bảng cửu chương.
• Phải đếm từng số.
• Chưa hiểu phép nhân.
• Hay nhầm phép tính.
• Thiếu luyện tập.

Ví dụ:

Khi hỏi:

6 × 7 = ?

Nếu trẻ phải:

6 + 6 + 6 + 6 + 6 + 6 + 6

thì tốc độ sẽ rất chậm.

Phụ huynh nên giúp trẻ xây dựng phản xạ theo từng bước.

HIỂU PHÉP NHÂN

      ↓

NHỚ BẢNG CỬU CHƯƠNG

      ↓

LÀM ĐÚNG

      ↓

LUYỆN PHẢN XẠ

      ↓

TĂNG TỐC ĐỘ

Có thể luyện theo trò chơi:

Trong 1 phút, trẻ trả lời được bao nhiêu câu.

Nhưng mục tiêu ban đầu nên là:

Đúng trước.

Sau đó mới đến:

Nhanh.

Không nên tạo áp lực về tốc độ khi trẻ vẫn chưa chắc kiến thức.

8. Bé lớp 3 thường xuyên quên bảng cửu chương

Quên bảng cửu chương không có nghĩa là trẻ không thể học Toán.

Thông thường, trẻ quên vì:

• Không sử dụng thường xuyên.
• Học thuộc quá nhanh.
• Chỉ đọc mà không làm bài.
• Không ôn lại.
• Học trong thời gian ngắn rồi bỏ.

Để nhớ lâu hơn, phụ huynh nên cho trẻ:

Học ít nhưng ôn thường xuyên.

Ví dụ:

Mỗi ngày

Luyện:

10–15 phép tính.

Trong đó có:

• Phép đã biết.
• Phép mới.
• Phép trẻ thường quên.

Ví dụ:

2 × 5

3 × 4

6 × 7

7 × 8

9 × 6

Các phép trẻ hay quên có thể xuất hiện nhiều hơn.

Phụ huynh cũng có thể hỏi bất ngờ trong ngày:

“6 × 4 bằng bao nhiêu?”

Nhưng không nên biến điều này thành áp lực.

Có thể hỏi theo hình thức:

Một thử thách vui.

Việc lặp lại tự nhiên sẽ giúp trẻ nhớ lâu hơn.

9. Có trò chơi nào giúp trẻ học bảng cửu chương không?

Có rất nhiều trò chơi đơn giản giúp trẻ học bảng cửu chương.

1. Trò chơi tìm cặp đúng

Chuẩn bị các thẻ:

6 × 4

Và một thẻ khác:

24

Trẻ phải tìm đúng cặp.

2. Trò chơi trả lời nhanh

Phụ huynh đọc:

“7 × 5.”

Trẻ trả lời:

“35.”

Có thể tính điểm.

3. Trò chơi vòng quay phép tính

Trẻ quay vòng quay và nhận được một phép tính.

Ví dụ:

8 × 4.

Trả lời đúng sẽ được điểm.

4. Trò chơi tìm kho báu

Mỗi câu trả lời đúng giúp trẻ nhận được:

Một manh mối.

Sau khi giải đủ các phép tính, trẻ tìm được:

Kho báu.

5. Game nhân vật vượt thử thách

Ví dụ:

TRẢ LỜI ĐÚNG

      ↓

NHÂN VẬT TIẾN LÊN

      ↓

VƯỢT QUA CHƯỚNG NGẠI

      ↓

MỞ KHÓA CẤP ĐỘ

Đây là một dạng game rất phù hợp để DinoTech phát triển.

Trẻ không chỉ:

Làm bài.

Mà cảm thấy:

Mình đang vượt qua một thử thách.

10. Tôi nên cho con luyện bảng cửu chương bao lâu mỗi ngày?

Không nhất thiết phải cho trẻ ngồi luyện bảng cửu chương trong thời gian quá lâu.

Với học sinh lớp 3, phụ huynh có thể chia thành những khoảng thời gian ngắn.

Ví dụ:

10–15 phút mỗi ngày.

Một buổi luyện có thể gồm:

3 phút

Ôn các phép đã học.

5 phút

Luyện các phép trẻ thường quên.

5 phút

Chơi trò chơi hoặc làm bài áp dụng.

Ví dụ:

ÔN

 ↓

LUYỆN

 ↓

ÁP DỤNG

Thay vì:

Ngồi học thuộc 30 phút liên tục.

Điều quan trọng là duy trì đều đặn.

Nếu trẻ cảm thấy mệt, có thể nghỉ và quay lại sau.

Mục tiêu là giúp trẻ:

Nhớ bảng cửu chương lâu dài.

Không phải chỉ nhớ để trả lời một bài kiểm tra.

Tổng kết: Làm thế nào để trẻ lớp 3 học tốt bảng cửu chương?

Bảng cửu chương là nền tảng quan trọng của Toán lớp 3 và các lớp tiếp theo.

Tuy nhiên, mục tiêu không nên chỉ là:

“Con phải đọc thuộc thật nhanh.”

Trẻ cần phát triển theo lộ trình:

HIỂU PHÉP NHÂN

        ↓

HIỂU PHÉP CHIA

        ↓

HỌC BẢNG CỬU CHƯƠNG

        ↓

LUYỆN TẬP

        ↓

ÁP DỤNG VÀO BÀI TOÁN

        ↓

GHI NHỚ LÂU DÀI

Phụ huynh nên nhớ:

✓ Không bắt trẻ học thuộc máy móc.

✓ Giúp trẻ hiểu bản chất phép nhân.

✓ Giải thích phép chia bằng đồ vật và tình huống thực tế.

✓ Ôn bảng cửu chương thường xuyên.

✓ Cho trẻ áp dụng vào bài Toán có lời văn.

✓ Kết hợp học và trò chơi.

✓ Ưu tiên đúng trước, nhanh sau.

✓ Không tạo áp lực khi trẻ quên.